Որ ընկերություներն են Հայաստանի Խոշոր հարկատուները. առաջատար տասնյակի կառուցվածքը

Հայաստանի Հանրապետության Պետական եկամուտների կոմիտեի (ՊԵԿ) հրապարակած տվյալների համաձայն՝ 2026 թվականի հունվար-մարտ ամիսներին 1000 խոշոր հարկ վճարողների կողմից պետական բյուջե վճարված եկամտային հարկի ծավալը կազմել է 96.64 մլրդ դրամ։ Այս ցուցանիշը նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ (84.3 մլրդ դրամ) աճել է 12.35 մլրդ դրամով կամ 14.7%-ով։

Մակրոտնտեսական համամասնություններ Խոշոր հարկատուների եկամտային հարկի տեսակարար կշիռը ՀՀ ընդհանուր հարկային մուտքերում ավելացել է 0.45 տոկոսային կետով՝ նախորդ տարվա առաջին եռամսյակի 20.59%-ից հասնելով 21.04%-ի։ Սա վկայում է ընդհանուր հարկային հավաքագրումների կառուցվածքում աշխատավարձի ֆոնդից գեներացվող մուտքերի դերի բարձրացման մասին։

Առաջատար տասնյակի կառուցվածքային տեղաշարժերը Եկամտային հարկի գծով առաջատար 10 ընկերությունների ցուցանիշները ցույց են տալիս ոլորտային տարբերություններ՝ ըստ ընդհանուր հարկային պարտավորություններում եկամտային հարկի տեսակարար կշռի.

1. Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ (ԶՊՄԿ). Վճարել է 3.26 մլրդ դրամ եկամտային հարկ (ընդհանուր հարկերի 21%-ը)։ Նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածում ընկերությունը ներառված չի եղել 1000 խոշոր հարկատուների ցանկում, ինչը պայմանավորված է եղել հարկային հաշվետվությունների կամ վճարումների ժամանակացույցի փոփոխությամբ։

2. Ակբա բանկ. Վճարել է 2.2 մլրդ դրամ (աճը՝ 10.8%), ինչը կազմում է ընկերության ընդհանուր հարկերի 58.9%-ը։ Դիրքն անփոփոխ է։

3. Սոֆթ Կոնստրակտ. Վճարել է 2.13 մլրդ դրամ (աճը՝ 4.4%), ինչը կազմում է ընդհանուր հարկերի 26.4%-ը։ Դիրքը նվազել է 2 հորիզոնականով։

4. Ամերիաբանկ. Վճարել է 1.9 մլրդ դրամ (աճը՝ 31%), ինչը կազմում է ընդհանուր հարկերի 39.2%-ը։

5. Արդշինբանկ. Վճարել է 1.88 մլրդ դրամ (աճը՝ 17.9%), ինչը կազմում է ընդհանուր հարկերի 45.9%-ը։ Դիրքը նվազել է 2 հորիզոնականով։

6. Էվոկաբանկ. Վճարել է 1.65 մլրդ դրամ (աճը՝ 45.5%), ինչը կազմում է ընդհանուր հարկերի 70.6%-ը։ Դիրքը բարձրացել է 5 հորիզոնականով։

7. Սինոփսիս Արմենիա. Վճարել է 1.59 մլրդ դրամ (աճը՝ 8.4%), ինչը կազմում է ընդհանուր հարկերի 72.6%-ը։ Դիրքը նվազել է 2 հորիզոնականով։

8. Գազպրոմ Արմենիա. Վճարել է 1.52 մլրդ դրամ (աճը՝ 2.2%), ինչը կազմում է ընդհանուր հարկերի 7.7%-ը։ Դիրքը նվազել է 3 հորիզոնականով։

9. Դիջիթեյն. Վճարել է 1.47 մլրդ դրամ (աճը՝ 19%), ինչը կազմում է ընդհանուր հարկերի 21.8%-ը։ Դիրքն անփոփոխ է։

10. Երևան Սիթի. Վճարել է 1.45 մլրդ դրամ (աճը՝ 15.4%), ինչը կազմում է ընդհանուր հարկերի 23.4%-ը։ Դիրքը նվազել է 2 հորիզոնականով։

Ազդեցությունը և ոլորտային բնութագիրը Տվյալների վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ բարձր տեխնոլոգիաների (IT) և ֆինանսական (բանկային) ոլորտների ընկերությունների (օրինակ՝ Սինոփսիս Արմենիա՝ 72.6%, Էվոկաբանկ՝ 70.6%) ընդհանուր հարկային պարտավորություններում գերակշռում է եկամտային հարկը։ Սա պայմանավորված է այդ ոլորտներում աշխատուժի բարձր արժեքով և աշխատավարձի ֆոնդի մեծ տեսակարար կշռով։ Հակառակ պատկերն է էներգետիկ և հանքարդյունաբերական ոլորտներում (Գազպրոմ Արմենիա՝ 7.7%, ԶՊՄԿ՝ 21%), որտեղ հիմնական հարկային ծանրությունը ձևավորվում է անուղղակի հարկերի (ԱԱՀ, ակցիզային հարկ) կամ ռոյալթիների հաշվին։