Ֆրանսիայում հունիսի վերջին գրանցված անոմալ սաստիկ շոգը հերթական անգամ համաշխարհային հանրության և գիտնականների ուշադրությունն է հրավիրել Փարիզի գլխավոր խորհրդանիշներից մեկի՝ Էյֆելյան աշտարակի բացառիկ ֆիզիկական առանձնահատկության վրա։ Ինչպես հաղորդում է ֆրանսիական հեղինակավոր «RTL» ռադիոկայանը, օդի բարձր ջերմաստիճանի ազդեցությամբ հսկայական մետաղական կառույցը ժամանակավորապես մեծացնում է իր չափերը և նույնիսկ ենթարկվում ձևափոխության։
1889 թվականի Համաշխարհային ցուցահանդեսի առիթով կառուցված աշտարակը բացման պահին ունեցել է ακριβώς 300 մետր բարձրություն։ Հետագայում՝ 2022 թվականի մարտի 15-ին, գագաթին տեղադրված 6 մետրանոց նոր ռադիոանտենայի շնորհիվ դրա պաշտոնական բարձրությունը հասավ 330 մետրի։ Սակայն, պարզվում է, որ տարվա եղանակներից և ջերմաստիճանային տատանումներից կախված՝ աշտարակի իրական բարձրությունը մշտապես փոփոխվում է մի քանի սանտիմետրով։
Ինչպե՞ս է աշխատում ֆիզիկան. Բերտրան Լըմուանի բացատրությունը
Հայտնի ինժեներ, ճարտարապետ և պատմաբան Բերտրան Լըմուանը պարզաբանել է, որ էֆեկտի հիմքում ընկած է տարրական ֆիզիկական երևույթ՝ մետաղների ջերմային ընդարձակումը։ Աշտարակի կառուցման ժամանակ օգտագործված կռած երկաթը տաքանալիս ընդարձակվում է, իսկ ձմռանը՝ ցրտի ազդեցությամբ, կրկին սեղմվում։
Ճարտարագիտական հաշվարկ.
Եթե օդի ջերմաստիճանը տատանվում է $-10^\circ\text{C}$-ից մինչև $+40^\circ\text{C}$ սահմաններում, ապա աշտարակի բարձրությունը կարող է ավելանալ շուրջ 10 սանտիմետրով։ Սա նշանակում է, որ յուրաքանչյուր $10^\circ\text{C}$ տաքացման դեպքում կառույցը «բոյովանում է» մոտ 2 սանտիմետրով։ Այս փոփոխություններն անզեն աչքով աննկատ են։
Արևի շարժումը և աշտարակի թեքումը
Ջերմային էֆեկտը, սակայն, միայն բարձրությամբ չի սահմանափակվում։ Օրվա ընթացքում արևի շարժմանը զուգահեռ ճառագայթներն աստիճանաբար տաքացնում են կառույցի նախ արևելյան, ապա հարավային և արևմտյան հատվածները։ Այդ ընթացքում հյուսիսային կողմը մնում է ստվերում և համեմատաբար սառն է։ Արդյունքում, արևահայաց կողմերն ավելի շատ են ընդարձակվում, ինչի հետևանքով աշտարակի գագաթը փոքր-ինչ շեղվում է ուղղահայաց առանցքից։
Չնայած այս ամենին, մասնագետները հանգստացնում են զբոսաշրջիկներին. անգամ ամենաանոմալ շոգը ոչ մի կերպ չի սպառնում կառույցի անվտանգությանն ու ամրությանը։ Կռած երկաթը հալչում է միայն մոտ $1500^\circ\text{C}$ ջերմաստիճանում, ուստի փարիզյան ամառային տապի պատճառով վթարի որևէ ռիսկ գոյություն չունի։
